Woonacademie

Het nieuwe decreet Zorgwonen en de versoepelde regels voor mobiele zorgunits werden belicht van A tot Z. De nood aan één duidelijk kader voor Vlaanderen stond centraal, evenals bredere woonvragen zoals kleinschalige woonvormen en woonkwaliteit.

Een wooncoöperatie is een samenwerkingsverband van mensen die gezamenlijk wonen en gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor het beheer van hun woonruimte. Dit kan een gebouw, een complex of een groep woningen zijn. Het doel hiervan is vaak om betaalbare, duurzame en gemeenschapsgerichte huisvesting te creëren. 

In de eerste sessie rond dit thema verkenden we dit specifieke woonmodel, de werking en voordelen samen met sprekers van Cera, Architectuurwijzer en Endeavour.

Antropologe Ruth Soenen (Simply Community) introduceerde het begrip "huiselijkheid". Een begrip dat ons bekend in de oren klinkt, maar het goed begrijpen is moeilijker. Ruth definieert dit begrip vanuit "de wetenschap van het leven of in dit geval het wonen zoals het is". Het is een gelaagd en cultureel begrip met positieve en negatieve effecten, precies omdat het gaat over de interactie tussen mensen en stenen. 

Ruth kijkt naar huiselijkheid vanuit de ruimte, meer in het bijzonder de eigen woning, de buurt  en de connectie met de ruimere omgeving. Een uitnodiging om als lokaal bestuur of bouwprofessional deze drie niveaus ook mee te nemen en met elkaar te verbinden in een ontwerp of project. 

Op 22 januari 2021 werd deze sessie versterkt met een werksessie.

Lieve Jacobs (Cera) en Peggy Totté (Architectuurwijzer) namen ons mee in het boeiende en ook prille verhaal van het coöperatief wonen en ondernemen in Limburg. Deelnemers doken dieper in hoe coöperatief wonen kan bijdragen aan betaalbaarheid en gemeenschapsvorming, uitdagingen en kansen.

De verandering in gezinssamenstelling is in onze huidige samenleving een gegeven om rekening mee te houden. Deelnemers onderzochten hoe beleid en praktijk kunnen inspelen op maatschappelijke veranderingen, woonuitdagingen en trends om ook in 2050 "goed wonen" voor iedereen mogelijk te maken. 

Dr. Inge Pasteels en dr. Bart Put (Social Work-Research - Hogeschool PXL) beschreven de woonuitdagingen vanuit evoluties en tendensen door de bril van dynamische en flexibele gezinnen.

In onze provincie streven we naar betaalbaar en kwalitatief wonen voor jong en oud. We zoomden in op woonformules voor één specifieke doelgroep, nl. "jonge starters" en gingen na of deze concepten ook voor andere doelgroepen kunnen werken. 

Gemeenten, projectontwikkelaars en verenigingen deelden creatieve oplossingen voor betaalbaar en kwalitatief wonen.

Een verkenning van het begrip flexibiliteit in de bouwsector en architectuur. Sprekers belichtten hoe samenwerking, aanpasbare functies en toegankelijkheid kunnen bijdragen aan kwaliteit en betaalbaarheid.

In dit derde deel lag de nadruk op lokaal beleid en welzijn, waarom een wooncoöperatie interessant kan zijn binnen een lokaal ruimtelijk woonbeleid en welke voorwaarden belangrijk zijn in een samenwerking. Praktijkvoorbeelden uit Knokke-Heist en Leuven toonden hoe coöperaties betaalbaar wonen en zorg kunnen combineren.

De sessie benadrukte voorwaarden en kansen binnen lokaal woonbeleid.

Bezoek aan drie inspirerende projecten rond gemeenschappelijk wonen waarbij bewoners openhartig vertelden over hun dagelijks leven, samenwerking en de rol van lokale besturen.

Op vraag van het Kolenspoor-burgemeestersoverleg startte in 2022 een traject om Limburgse tuinwijken klaar te maken voor de duurzaamheidsdoelstellingen 2050. Vijf gemeenten en partners werkten in 3 werksessies samen rond energiezuinige renovatie, erfgoed, eigenaarschap en sociale uitdagingen, met themasessies en wijkbezoeken. 

In 2023 volgden twee verdiepende workshops: één over het toepassen van klimaatwijken op mijncités en één over participatie en cocreatie met bewoners.

Start van een drieluik met nadruk op het belang van duidelijke verwachtingen en kwaliteitsvolle sociale woonprojecten.

Een ambtenaar Wonen, een welzijnsorganisatie, een projectontwikkelaar en een docent aan de architectuuropleiding van UHasselt verduidelijkten betaalbaar wonen.  Vervolgens leidde Sien Winters (Steunpunt Wonen) het concept betaalbaar wonen kort in en ging dieper in op een aantal misverstanden.

De deelnemers maakten kennis met concrete voorbeelden van betaalbare woonprojecten, inclusief tips om zo’n initiatieven lokaal te realiseren.

In een verbredende werksessie met Marc Heleven, vanuit de invalshoek cross-industriële innovatie, stond sectoroverschrijdende samenwerking centraal om creatieve oplossingen te vinden voor betaalbaar wonen.

Samen innovatieve en betaalbare woonconcepten ontdekken in Maastricht.

Tweedelig programma over het ontwerpen en bouwen van woningen voor alle levensfasen, met aandacht voor betaalbaarheid, comfort en nieuwe woonvormen zoals kangoeroewonen en cohousen.

Een multisectoriële aanpak over wonen en leven van (internationale) arbeidskrachten in Limburg bracht regelgeving, sectorvisies en praktijkuitdagingen samen.

Afsluiter van de vierdelige reeks over “coöperatief wonen”. Vier Limburgse projecten in Genk, Hasselt, Pelt, Zutendaal en Gingelom stelden hun visie en voortgang voor. 

Architectuurwijzer en Cera plaatsten dit in een bredere Vlaamse context.

Bijeenkomst over de complexe uitdagingen in de sociale woningsector, zoals stijgende kosten, verouderde gebouwen en de druk van energieneutraliteit. 

Experts deelden mogelijke oplossingen en praktijkervaringen.

Met Welzijnsbouwers legt de organisatie de fundamenten voor een structurele ondersteuning van welzijns- en zorgorganisaties in Limburg. Welzijnsbouwers nam ons mee in hun verhaal: van oprichting, tot het definiëren van de belangrijkste pijlers in hun begeleiding. Daarna leerden de deelnemers over de gelopen trajecten van enkele samenwerkingspartners.

De vijfde verjaardag van de Woonacademie stond in het teken van samen werken aan betaalbaar wonen. 
Veerle De Beuckeleer (Graslelie) schetste de actuele uitdagingen in Limburg, gevolgd door inspirerende visies van Brecht Vandekerckhove (Atelier Romain), Ellen Van Mechelen (OMGEVING) en Benjamin Denef (Bruno). 

Tijdens het panelgesprek gingen ontwikkelaars en lokale besturen in op de kracht van visie, samenwerking en voorspelbaarheid. Betaalbaarheid, duurzaamheid en duidelijke rollen bleken daarbij de sleutel tot vooruitgang.