Limburgse natuur beschermen via de ondersteuning van biodiversiteitsprojecten
Wist je dat de provincie Limburg via het Provinciaal Natuurcentrum biodiversiteitssubsidies geeft aan projecten die de leefgebieden van (beschermde) soorten verbinden en zo de Limburgse natuur beschermen?
Subsidieoproep voor 2026
In het verleden konden zo al mooie projecten gerealiseerd worden, enkele voorbeelden ...
Loonse Poelen
"Loonse poelen" startte begin 2024 met het opschonen van een bestaande en de aanleg van vijf bijkomende poelen in Kuttekoven, Kerniel en Gors-Opleeuw. Verder werd de overmatige begroeiing van drie andere poelen verwijderd om de zeldzame kamsalamander kansen te bieden. In 2025 werd hard gewerkt aan het herstel van elf bestaande poelen en een moeraszone en de aanleg van een grote poel.
Poelen zijn een mooi voorbeeld van stapstenen tussen natuurgebieden. Ze zijn vooral onmisbaar voor soorten die niet zo mobiel zijn. Dit project draagt bij aan het behoud van soorten die belangrijk zijn op Vlaams en Europees niveau, zoals de kamsalamander. Poelen zijn ook belangrijk voor het klimaat. Ze vangen regenwater op en geven het de kans om in de bodem te sijpelen. Zo helpen ze zowel tegen wateroverlast als tegen droogte.
De inwoners werden betrokken bij de zoektocht naar geschikte locaties. De poel in Nieuwmolen ligt langs het fietsroutenetwerk en de oranje wandellus van Landschapswandeling Rullingen met een bankje waar de buurt en recreanten even tot rust kunnen komen.
In de valleien van de Herk en Mombeek komen nog heel wat bloemrijke graslanden voor. Graslanden zijn een vorm van open natuur waarop geen bomen of struiken groeien, maar wel grassen, kruiden en bloemen. Ze horen al duizenden jaren bij het Haspengouwse landschap. De meest soortenrijke graslanden herbergen bijna evenveel planten en dieren dan onze oudere bossen. Graslanden slaan veel koolstof en water op in de bodem. Daarmee helpen ze om de klimaatverandering tegen te gaan, net als de bijhorende droogte én wateroverlast.
Een jaar lang trok Natuurdocumentairemaker en bioloog Frank Resseler naar graslanden in Haspengouw om een documentaire te maken om deze graslanden uit de vergeethoek te halen. Het regionaal Landschap Haspengouw & Voeren (RLHV) werkte hiervoor samen met de elf gemeenten uit de valleien van de Herk en Mombeek. In elke gemeente werd een voorbeeldproject opgestart door het beheer van deze graslanden te optimaliseerden. Soms hebben de eigenaars zelf geen idee van de waarde van hun perceel. Met deze acties willen ze anderen inspireren om aan de slag te gaan. Om ook buurtbewoners warm te maken voor de verscholen natuuroases in hun achtertuin, organiseren de betrokken gemeenten samen met het Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren een activiteit onder de slogan "Kom grashoppen".
Wulpen in Limburg
De wulpenpopulatie in Vlaanderen staat sterk onder druk. Op nog geen 20 jaar tijd nam het aantal broedkoppels af van naar schatting 500-600 paar in 2017-2018 tot amper 170-230 broedparen in 2000-2002. Om een beter zicht te krijgen op oorzaken van hun achteruitgang, startte Natuurpunt Studie in 2023 in Limburg. Daarnaast werd getracht het habitatgebruik van de wulpenfamilies in kaart te brengen zodat – waar mogelijk – het gevoerde beheer beter afgestemd kon worden op hun ecologische noden.
In de weidevogelgebieden in Overpelt, Peer en Bree werden in samenwerking met de landbouwers broednesten van wulpen beschermd tegen predatie of verstoring via een afrastering. De jongen werden voorzien van een zender en wetenschappelijke ring. Vervolgens werden ze opgevolgd tot op het moment dat ze het nest verlieten. De resultaten laten zien dat bescherming van broednesten een positief effect heeft op de uitkomst van de eieren.
Toch is duidelijk geworden dat de wulpen in Limburg te weinig jongen grootbrengen om een stabiele populatie te onderhouden. Om de populatie uit de gevarenzone te krijgen is herstel van het leefgebied voor de wulp noodzakelijk.
Dit project toont aan dat het ook anders kan. Sommige boeren zijn bereid, mits een correcte compensatie, om meer zorg te dragen tijdens de broedperiode voor deze uitzonderlijke weidevogel.
In de toekomst wordt een natuurwandeling aangelegd die dit gebied zal verbinden met andere waardevolle landschapselementen, zoals het Hornebos en de holle wegen van Haspengouw. Deze wandeling maakt deel uit van een bredere visie om natuurgebieden te verbinden in een gefragmenteerd landschap, wat essentieel is voor de instandhouding van de biodiversiteit.
Dit natuurgebied is een resultaat van de samenwerking tussen Natuurpunt Gingelom, provincie Limburg en partners zoals Natuurpunt Limburg en het Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren.
