Aziatische hoornaar

• De eerste larven ontpoppen zich tot werksters. Het nest groeit op een lage hoogte verder uit tot het de grootte van een voetbal heeft. De predatie op honingbijen en inheemse insecten is op dit moment minimaal.
• Het risico om gestoken te worden is het grootst in de maanden mei en juni: de nesten hangen laag in hagen, tuinhuizen, onder dakgoten ... De Aziatische hoornaar is van nature niet agressief, maar de werksters zullen hun nest wel verdedigen als je in de buurt komt (binnen 5 meter). We raden inwoners aan om eerst de haag, het tuinhuis of de dakgoot te controleren op hoornaars voor je aan werken begint.
• Lentevallen plaatsen heeft geen zin meer: de koninginnen blijven in hun nest, je vangt enkel andere, nuttige insecten of werksters. Je kunt wel actief op zoek gaan naar nesten via de wiekpotmethode (www..Vespa-Watch)

Vanaf nu zijn de werksters actief.

De koninginnen hebben de afgelopen maand hard moeten werken, ze zijn gestart met het maken van een embryonaal nest op een beschutte plaats (onder een afdakje, in een nestkast, in het tuinhuis, …). Deze papieren nestjes hebben de grootte van een kleine pingpongbal. De koninginnen zijn niet agressief en hebben geen aandacht voor de mens. Ze vliegen over en weer naar het nest om voedsel te verzamelen voor de larven. Deze larven zijn de toekomstige werksters.

Ondertussen zijn deze larven werksters geworden, ze lijken erg op de koninginnen maar zijn iets kleiner en bezitten een angel. Ze kunnen dus steken, vanaf nu is het opletten geblazen. Hun aantallen gaan de volgende weken/maanden groeien, net zoals het nest dat uitgroeit tot een primair nest.

In maart komen de koninginnen uit en vormen ze hun embryonaal nest op een beschutte plaats (onder een afdakje, in een nestkast, in het tuinhuis, …). Deze papieren nestjes hebben de grootte van een kleine pingpongbal. De koninginnen zijn niet agressief en hebben geen aandacht voor de mens. Ze vliegen over en weer naar het nest om voedsel te verzamelen voor de larven. Deze larven zijn de toekomstige werksters.
Het is belangrijk om te weten dat de koninginnen tijdens deze neststichting een onderlinge strijd op leven en dood voeren. Door de nesten nog even te laten hangen, worden zo mogelijks al een aantal koninginnen geëlimineerd.

We raden aan om nesten actief op te sporen en te melden op Vespa-Watch.be. Hiermee draag je bij aan de monitoring van de soort. Het is aangeraden om het nest eerst nog enkele weken te laten hangen, zodat de koninginnen elkaar kunnen doden in de strijd om het nest. Daarna wordt het nest best verwijderd om te voorkomen dat het uitgroeit tot een primair nest. Dit gebeurt zonder insecticiden, door het nest af te steken als de koningin in het nest zit. Contacteer hiervoor een erkende bestrijder via Vespa-Watch .be.

Werken met lentevallen lijkt effectief, maar het is niet bewezen dat de populatie van de Aziatische hoornaar hierdoor afneemt. We zien echter veel bijvangst van inheemse soorten en de onderlinge concurrentie kan verstoord worden. 
Wie toch een lenteval gebruikt, registreert de vangsten best via Mijn Tuinlab, zodat die gegevens kunnen bijdragen aan het lopende onderzoek naar de efficiëntie en impact van lentevallen.

Voor concrete vragen rond het beheer van de Aziatische hoornaar zijn enkele handige hulpmiddelen ontwikkeld. Een kalender en beslisbomen tonen: wanneer en hoe je kan beheren (of net niet), de levenscyclus van de wespen, wanneer ze agressief kunnen zijn ...

Voor honingbijen en de fruitteelt vormt de Aziatische hoornaar een reëel probleem. De hoornaar voedt zich met honingbijen, waardoor imkers hun bijenvolk soms sterk zien achteruitgaan. Dat raakt niet alleen de imkerij zelf, maar ook de bestuiving van fruitbomen en andere teelten. Minder honingbijen betekent immers ook minder bestuivers, met gevolgen voor de fruitteelt en ruimer voor de landbouw in haar geheel. 

De druk op honingbijen kan lokaal groot zijn. Daarom volgt de provincie mogelijke oplossingen van dichtbij. Zo tonen studies bijvoorbeeld goede resultaten met elektrische harpen aan bijenkasten: honingbijen vliegen erdoor, terwijl hoornaars worden tegengehouden. Ook het beschermen van uitvliegopeningen kan helpen.

We weten nog niet in welke mate de Aziatische hoornaar een impact heeft op onze biodiversiteit en op de bestuiving van (landbouw)gewassen.

De wijze waarop de bestrijding van de Aziatische hoornaar in de praktijk wordt georganiseerd is afhankelijk van gemeente tot gemeente en van de ene brandweerzone t.o.v. de ander.

De provincie Limburg engageert zich om in kaart te brengen hoe de bestrijding georganiseerd wordt in elke gemeente, door een bevraging bij de gemeenten.

Het overzicht van de werkwijze per gemeente wordt hier vanaf het najaar weergegeven.

Naar schatting slaagt slechts 1 op de 50 overwinterende koninginnen erin een nieuw nest te bouwen.

Een deel van de koninginnen overleeft de winter niet, wat maakt dat van elke 50 overwinterende koninginnen er ongeveer 40 resteren in de lente. Door onderlinge concurrentie en andere doodsoorzaken, slaagt er slechts 1 in om een nest te bouwen.

Wanneer een deel van deze 40 koninginnen gevangen wordt met lentevallen, is het dus zeker niet gegarandeerd dat er een nest minder zal zijn. De mogelijkheid bestaat bovendien dat de concurrentie tussen de koninginnen verminderd wordt en dat er helemaal geen effect is op het aantal nesten.

Het is belangrijk om embryonale en primaire nesten op te sporen en te melden via Vespa-Watch. De eerste nesten kunnen doorgaans eenvoudig en veilig verwijderd worden. Ze hebben de grootte van een pingpongbal tot een tennisbal en hangen vaak op beschutte plekken, zoals onder afdaken, in tuinhuizen, vogelhuisjes en struiken.

Door de eerste nesten in maart en april weg te halen, geven we de koninginnen geen kans om later op het jaar grote nesten te maken.

Door nesten te melden, kan een stad of gemeente de nesten verwijderen of iemand inschakelen om dit te doen.