Masterplan Haspengouw
Alle tijd in Haspengouw, Haspengouw van alle tijden
Het “Masterplan Haspengouw – Alle tijd in Haspengouw, Haspengouw van alle tijden” is het eerste gebiedsgerichte erfgoedbeleidsplan in een reeks die bijna heel Limburg bestrijkt. Het plan brengt voor het eerst het rijke cultuurhistorische erfgoed van Haspengouw in samenhang met het landschap in kaart en ontwikkelt een visie om dit erfgoed beter beleefbaar, toegankelijk en toekomstbestendig te maken.
Centraal staat de idee dat erfgoed, landschap, toerisme en ruimtelijke ontwikkeling elkaar kunnen versterken. Het masterplan verbindt 173 erfgoedelementen van streekbepalend belang in één samenhangend netwerk en werkt rond drie kernverhalen: archeologisch erfgoed, religieus erfgoed en het burchten- en kastelenlandschap.
Met voorstellen voor erfgoedpodia, toegangen, routes en landschappelijke bakens biedt het document een strategisch kader voor samenwerking tussen overheden, erfgoedactoren en toeristische partners. Zo vormt het masterplan de basis voor een geïntegreerde aanpak van erfgoedzorg en streekontwikkeling in Haspengouw en later ook in andere Limburgse regio’s.
Romeinse Weg
Het “Actieplan Romeinse Weg” bouwt verder op het Masterplan Haspengouw en vertaalt de visie op erfgoedontsluiting naar een concreet uitvoeringsprogramma voor het landschap van Haspengouw. De Romeinse weg, een van de best bewaarde historische structuren in de regio, vormt daarbij in combinatie met het Fruitspoor de centrale drager voor een vernieuwende en gebiedsgerichte ontsluiting van erfgoed, landschap en streekverhalen.
Centraal in het plan staat het concept van landschapskamers: zorgvuldig afgebakende gebieden langs de Romeinse weg waar erfgoed, landschap en hedendaagse functies samenkomen. Elke landschapskamer vertelt een eigen verhaal, van archeologie en religieus erfgoed tot kastelenlandschappen, landbouw, wonen en landschapsbeheer. Samen vormen ze een netwerk van plekken waar bezoekers de rijke geschiedenis van Haspengouw op een actieve en beleefbare manier kunnen ontdekken.
Het actieplan bevat concrete voorstellen voor routes, erfgoedpoorten, uitzichtpunten, onthaal- en belevingsplekken en geeft richting aan de toekomstige inrichting en bescherming van het landschap. Zo vormt het een belangrijke stap naar een geïntegreerde aanpak waarbij erfgoed, natuur, recreatie, toerisme en ruimtelijke ontwikkeling elkaar versterken.
Tongeren, oudstestad - nieuwste stad
“Tongeren, oudste stad - nieuwste stad. Een concept voor erfgoedontsluiting” is een vervolgstudie op het Masterplan Haspengouw en werkt de rol van Tongeren als erfgoedpodium voor het thema van het verre verleden verder uit. De studie onderzoekt hoe het uitzonderlijke erfgoed van de oudste stad van Vlaanderen beter beleefbaar kan worden gemaakt voor inwoners en bezoekers, en hoe de stad sterker verbonden kan worden met het omliggende Haspengouwse cultuurlandschap.
Centraal staat een geïntegreerde visie waarin erfgoed niet wordt benaderd als losse monumenten, maar als onderdeel van een groter verhaal over landschap, stadsontwikkeling en identiteit. De studie introduceert concepten zoals het Wallenlandschap, het Romeinse Landschap, het Jekerlandschap en het Spoorlandschap, die de historische gelaagdheid van Tongeren zichtbaar maken en verbinden met hedendaagse stedelijke ontwikkelingen.
De studie sluit nauw aan bij het erfgoedconcept van het Masterplan Haspengouw en het actieplan voor de Romeinse weg. Tongeren wordt daarbij gezien als een grote stedelijke “landschapskamer” binnen Haspengouw, met sterke relaties naar de Romeinse weg, de landschapskamers in de regio en de belangrijkste erfgoedverhalen van Limburg. Het document vormt zo een inspirerend kader voor erfgoedontsluiting, stadsvernieuwing en landschapsontwikkeling op de schaal van zowel de stad als de regio.
Sint-Truiden Abdijstad
“Sint-Truiden Abdijstad” is een gebiedsgerichte vervolgstudie op het Masterplan Haspengouw en onderzoekt hoe het rijke religieuze erfgoed van Sint-Truiden als geheel kan worden begrepen, beleefd en ontsloten.
Centraal staat de eeuwenlange wisselwerking tussen de Sint-Trudoabdij en de stad die eromheen ontstond. De studie toont hoe de abdij niet alleen de ruimtelijke ontwikkeling van Sint-Truiden stuurde, maar ook haar economie, cultuur, onderwijs, zorg en identiteit bepaalde.
De studie brengt de historische ontwikkeling van Sint-Truiden in beeld aan de hand van drie opeenvolgende stadsbeelden: de ontstaansgeschiedenis rond de stichting van de abdij, de bloeiperiode van Sint-Truiden als abdijstad en de transformatie van de abdijsite tot onderwijs- en erfgoedlandschap in de negentiende eeuw. Daarbij worden de relaties tussen de abdijsite, de Grote Markt, de Cicindria, de stadspoorten, de religieuze gemeenschappen en het omliggende Haspengouwse landschap zichtbaar gemaakt. Een religieuze as van noord naar zuid door de stad is het concept voor de vertaling van geschiedenis op het terrein.
